วันพุธที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2561

บทความทางวิชาการ
เรื่อง  ไดโนเสาร์



ไดโนเสาร์ (อังกฤษdinosaur) เป็นชื่อเรียกโดยรวมของสัตว์ดึกดำบรรพ์ในอันดับใหญ่ Dinosauria ซึ่งเคยครองระบบนิเวศบนพื้นพิภพ ในมหายุคมีโซโซอิก เป็นเวลานานถึง 165 ล้านปี ก่อนจะสูญพันธุ์ ไปเมื่อ 65 ล้านปีที่แล้ว คนส่วนใหญ่เข้าใจว่าไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลื้อยคลาน แต่อันที่จริงไดโนเสาร์เป็นสัตว์ในอันดับหนึ่งที่มีลักษณะก้ำกึ่งระหว่างสัตว์เลื้อยคลานและนก

ยุคของไดโนเสาร์

ยุคไทรแอสซิก การครอบครองโลกของไดโนเสาร์ในยุคนี้โลกถูกปกคลุมด้วยป่าไม้จำนวนมาก พืชตระกูลที่ใช้สปอร์ในการขยายพันธ์ประสบความสำเร็จและมีวิวัฒนาการถึงขั้นสูงสุด ในป่ายุคไทรแอสซิกช่วงแรกนั้นมีสัตว์ใหญ่ไม่มากนักสัตว์ปีกที่ใหญ่ที่สุดคือแมลงปอยักษ์ที่ปีกกว้างถึง2ฟุตและได้ชื่อว่าเป็นนักล่าเวหาเพียงชนิดเดียวของยุคนี้ เนื่องจากในช่วงปลายของยุคเปอร์เมียนเกิดการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ของสิ่งมีชีวิตทำให้พวกสัตว์เลื้อยคลานกึ่งเลี้ยงลูกด้วยนมจำนวนมาก สูญพันธุ์ไปพวกที่เหลือได้สืบทอดเผ่าพันธุ์มาจนถึงต้นยุคไทรแอสซิกในกลุ่มสัตว์เหล่านี้เจ้าซินนอกนาตัสเป็นสัตว์นักล่าที่น่าเกรงขามที่สุด ในหมู่พวกมันและในช่วงนี้เองไดโนเสาร์ก็ถือกำเนิดขึ้นโดยพวกมันวิวัฒนาการมาจากสัตว์เลื้อยคลานที่เดินด้วยขาหลังอย่างเจ้าธีโคดอนซึ่งถือกันว่าเป็นบรรพบุรุษของไดโนเสาร์ การสูญพันธ์ครั้งใหญ่ในยุคเปอร์เมียนทำให้พวกมันสามารถขยายเผ่าพันธุ์ได้อย่างมากมายในช่วงต้นยุคไทรแอสซิกและกลายมาเป็นคู่แข่งของพวกสัตว์เลื้อยคลานกึ่งเลี้ยงลูกด้วยนมที่เหลือ ไดโนเสาร์ในยุคแรกเป็นพวกเดินสองขา เช่น พลาทีโอซอร์ ไดโนเสาร์กินพืชคอยาวที่เป็นบรรพบุรุษของพวก ซอโรพอด หรือเจ้าซีโลไฟซิส บรรพบุรุษของพวกกินเนื้อ นักล่าสองขาความสูง 1 เมตร การที่มันสามารถเคลื่อนไหวได้ด้วยสองขาหลังทำให้พวกมันมีความคล่องตัวในการล่าสูงกว่า ซินนอกนาตัส หรืออีรีโทรซูคัสที่ยาวถึง 15 ฟุตซึ่งมีกรามขนาด ใหญ่และแข็งแรงนักล่าเหล่านี้ได้เปรียบซินนอกนาตัสและสัตว์เลื้อยคลานกึ่งเลี้ยงลูกด้วยนมอื่น ๆทำให้พวกนี้ต้องวิวัฒนาการให้มีขนาดเล็กลงเพื่อที่จะหลบหนีพวกไดโนเสาร์ และหลีกทางให้เผ่าพันธุ์ไดโนเสาร์ก้าวมาครองโลกนี้แทนในที่สุด
ยุคจูแรสซิก ไดโนเสาร์ครอบครองโลกได้สำเร็จในตอนปลายยุคไทรแอสซิก จนเมื่อเข้าถึงยุคจูแรสซิกพวกมันก็ขยายเผ่าพันธุ์ไปทั่วโลกในยุคนี้ผืนแผ่นดินถูกปกคลุมด้วยพืชขนาดยักษ์จำพวกสนและเฟิร์น อย่างไรก็ตามได้เริ่มมีพืชดอกปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกในช่วงกลางของยุคนี้ นับว่าเป็นจุดเริ่มของการขยายพันธุ์รูปแบบใหม่ของพวกพืช ยุคจูแรสซิกนับได้ว่าเป็นยุคที่พวกไดโนเสาร์คอยาวตระกูลซอโรพอด (Sauropod) ขยายเผ่าพันธุ์อย่างกว้างขวาง ไดโนเสาร์ขนาดยักษ์สายพันธุ์ที่รู้จักกันดีก็คือ แบรกคิโอซอรัส (Brachiosaurus) ดิปโพลโดคัส(Diplodocus) และอะแพโทซอรัส (Apatosaurus) หรืออีกชื่อคือบรอนโทซอรัส นอกจากนี้ยังมีชนิดอื่น ๆ อีกมากมายสัตว์ยักษ์เหล่านี้ครั้งหนึ่งถูกมองว่าเป็นสัตว์ที่โง่และไม่อาจป้องกันตัวจากสัตว์นักล่าได้ ทว่าในปัจจุบันนักโบราณคดีชีววิทยา (paleontology) เชื่อว่าพวกมันใช้หางที่หนาหนักศัตรูที่มาจู่โจมซึ่งนับว่าเป็นการตอบโต้ที่น่ายำเกรงไม่น้อย เพราะหางที่ยาวและมีน้ำหนักมากนี่เองที่ทำให้พวกมันต้องมีคอยาวเพื่อสร้างสมดุลของสรีระของมัน
ยุคครีเทเชียส ยุคครีเทเชียสเป็นยุคที่ต่อจากยุคจูแรสซิก สัตว์เลื้อยคลานเจริญมากในยุคนี้ ที่สหรัฐอเมริกาก็มีการค้นพบสัตว์ทะเลที่เคยอาศัยอยุ่ในช่วงเดียวกันกับไดโนเสาร์ได้แก่ พวกพลีสิโอซอร์เช่น อีลาสโมซอรัส พวกกิ้งก่าทะเลโมซาซอร์อย่างไฮโนซอรัส และอาเครอนเป็นพวกเต่าอาศัยอยู่ในทะเล บนท้องฟ้าก็มีเคอาร์โคโทรุสซึ่งมีขนาดปีกยาวถึง 15 เมตร บินอยู่มากมายยุคนี้เป็นยุคที่ไดโนเสาร์มีการพัฒนาตัวเองอย่างมาก พวกซอริสเชียนที่กินเนื้อมีตัวขนาดใหญ่ได้แก่ อัลเบอร์โตซอรัส ไทรันโนซอรัสปรากฏในยุคนี้มีลักษณะดังนี้ไทรันโนซอรัสนั้นมีเล็บที่ขาหลังใหญ่โตและมีฟันแหลมยาวประมาณ 13 เซนติเมตร เพื่อใช้จับเหยื่อพวกซอริสเชียนที่กินทั้งพืชและสัตว์เป็นอาหารก็ได้แก่ ออนิโตมิมัสพวกออร์นิธิสเชียนมักจะเป็นพวกกินพืชพวกที่ถูกค้นพบครั้งแรกก็ได้แก่ อิกัวโนดอน แล้วก็พบ ฮิพุชิโรโฟดอน และฮาโดโรซอรัส พวกออร์นิธิสเชียน ได้แก่ ไทรเซอราทอปส์ แองคิโลซอรัส พบเจริญอยู่มากมาย แต่ว่าก่อนจะหมดยุคครีเทเชียส นั้นอากาศก็เริ่มเปลี่ยนแปลงไดโนเสาร์บางพวกเริ่มตายลงและสูญพันธุ์ หลังจากไดโนเสาร์สูญพันธุ์ไปแล้วสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมก็มีบทบาทขึ้นมาบนโลก

ตระกูลของไดโนเสาร์

  การจำแนกไดโนเสาร์
 นักวิทยาศาสตร์ที่ทำงานเกี่ยวกับไดโนเสาร์เรียกว่า "นักบรรพชีวินวิทยา" ได้จำแนกไดโนเสาร์ไว้ โดยเรียกบรรพชนรุ่นแรกๆของไดโนเสาร์ว่า "เทโคดอนเทียน (Thecodontians)" และจำแนกออกเป็น  กลุ่ม คือ
1. ซอริสเชียน (Saurischians) คือ พวกที่มีกระดูกสะโพกคล้ายสัตว์เลื้อยคลาน แบ่งออกเป็น
              1.1 ซอโรพอต (Sauropods) คือพวกคอยาว สี่ขา กินพืช เช่น แบร็คคิโอซอรัส อัลติธอแร็กซ์ (Brachiosaurus altithorax) อะเเพตโตซอรัส หลุยเซ่ (Apatosaurus louisae) ฯลฯ

แบร็คคิโอซอรัส อัลติธอแร็กซ์  


            





 อะเเพตโตซอรัสหลุยเซ่จะเล็กลงมาเล็กน้อย

               1.2 เทอโรพอต (Theropods) คือ พวกกินเนื้อ ยืนสองขา และได้วิวัฒนาการออกเป็นสองสายพันธุ์ใหม่ คือ
                     1.2.1 คาร์โนซอร์ (Carnosaurs) พวกนี้ตัวใหญ่กว่า และแข็งเเรงกว่าเทอโรพอตทั่วไป เช่น     ไทรันโนซอรัส เร็กซ์ (Tyrannosaurus rex) หรือ ทีเร็กซ์


              ไทรันโนซอรัส เร็กซ์ หรือ ทีเร็กซ์                  

สไปโนซอรัส เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อที่ใหญ่ที่สุดในไดโนเสาร์กินเนื้อแล้ว

                     1.2.2 ซีลุโรซอร์ (Coelurosaurs) พวกนี้กลับวิวัฒนาการจนตัวเล็กลง แต่ยังมีเขี้ยวเล็บเเหลมคมตามแบบฉบับของเทอโรพอต  และมีความว่องไวปราดเปรียว เช่น คอมพ์ซอกนาทัส ลองกิพิส(Compsognathus longipes)

          


คอมพ์ซอกนาทัส ลองกิพิส 

                 
 โทรโอดอน เป็นไดโนเสาร์ที่ฉลาดที่สุดในบรรดาไดโนเสาร์
                     
2. ออร์นิธิสเชียน (Ornithischians) คือ พวกที่มีกระดูกสะโพกคล้ายสัตว์ปีก แบ่งออกเป็น วงศ์ตระกูล ดังนี้
              2.1 ออร์นิโทพอต (Ornithopods) เป็นพวกที่มีปากเหมือนเป็ด เช่น อีกัวโนดอน
      
 
   อีกัวโนดอน เล็บนิ้วโป้งจะยาว
       
         2.2 แฮดโดรซอร์ (Hadrosaurs) มีปากคล้ายเป็นและมีหงอนบนหัว แบ่งออกเป็น กลุ่มย่อย คือ
                 2.2.1 แลมบีโอซอรีน (Lambeosaurinae) เป็นพวกที่มีหงอนหลายลักษณะและมีกระดูกเชิงกรานใหญ่ เช่น พาราซอโรโลฟัส วอคเครี (Parasaurolophus walkeri) แลมบีโอซอรัส แลมเบ (Lambeosaurus lambei) ฯลฯ
                     
 พาราซอโรโลฟัส วอคเครี  
                      
 แลมบีโอซอรัส แลมเบ 
                 
                  
 2.2.2 แฮดโดรซอรีน (Hadrosaurinae) คือ ชนิดที่ไม่มีหงอน และมีกระดูกเชิงกรานเล็ก เช่น  เอ๊ดมันโตซอรัส เเอนเน็กเทนส์ (Edmontosaurus annectens) อนาโตทีตัน โคเบ (Anatotitan copei) ฯลฯ
                   
 เอ๊ดมันโตซอรัส เเอนเน็กเทนส์ 
                     
            2.3 พาคีเซฟาโลซอร์ (Pachycephalosaurs) รู้จักกันในนาม "เจ้าหัวกระดูก" ไม่ใช่เพราะมันโง่ แต่เพราะมีหัวที่แข็งมากๆ ซึ่งเป็นอาวุธชั้นดี เช่น พาคีเซฟาโลซอรัส (Pachycephalosaurus)
         

 พาคีเซฟาโลซอรัส  
       
            
  2.4 สเตโกซอร์ (Stegosaurs) ลักษณะเด่นคือ มีกระดูกเป็นแผ่นหรือเป็นเดือยแหลมๆอยู่บนหลัง เช่น สเตโกซอรัส          อามาทัส  (Stegosaurus armatus)

         
  สเตโกซอรัส อามาทัส สมองเท่าเม็ดถั่ว
         
              2.5  แองคีโลซอร์ (Ankylosaurs) ตามตัวของพวกมันเต็มไปด้วยแผ่นกระดูกแข็งๆ และหางเป็นตุ้มใช้ฟาดศัตรู เช่น        แองคีโลซอรัส แม็กนิเวนทริส (Ankylosaurus magniventris)
         

    แองคีโลซอรัส แม็กนิเวนทริส กล่าวกันว่า ตุ้มที่ปลายหาง  ของแองคีโลซอรัสเป็นอาวุธร้ายแรงใช้เหวี่ยงฟาดขาเหยื่อ

              2.6 เซอราท็อปเซียน (Ceratopsians) เป็นไดโนเสาร์กลุ่มสุดท้ายที่ปรากฏตัวบนโลก ลักษณะเด่นคือ "หน้าสามเขา" ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด คือไทรเซอราท็อปส์ (Triceratops)
         

  ไทรเซอราท็อปส์   
         
                      
 ต่อไปเป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ยุคเดียวกับไดโนเสาร์แต่ไม่นับว่าเป็นไดโนเสาร์ ซึ่งผู้คนประมาณ 50 เปอร์เซ็นชอบเข้าใจผิด                           
3. เทอร์โรซอร์ (Pterosaurs) คือ สัตว์เลื้อยคลานบินได้ในยุคไดโนเสาร์ แบ่งออกเป็น 2 ประเภทจากลักษณะเด่นของมัน
              3.1 เทอร์โรแด็กทีลอยด์ (Pterodactyloid) มีลักษณะเด่น "คอยาวหางสั้น" เช่น เทอร์โรเเด็กทีลัส แอนทิคอุส (Pterodactylus antiquus) เทโนคาสมา โพโรคริสตาต้า (Ctenochasma porocristata)  นอกจากนี้ เทอร์โรเเด็กทิลอยด์ยังสามารถวิวัฒนาการไปเป็นเทอร์โรซอร์ ขนาดใหญ่ในยุคครีเตเชียส ที่รู้จักกันดีก็คือเทอร์ราโนดอน (Pteranodon)
         
 
เทอร์ราโนดอน 
        
              3.2 แรมโฟริงคอยด์ (Rhamphorhynchoid) มีลักษณะเด่น "คอสั้นหางยาว" เช่น เเรมโฟริงคัส                                              เก็ม-มิงกี (Rhamphorhynchus gemmingi) อานูร็อคนาทัส แอมโมนี (Anurognathus ammoni)
          
เเรมโฟริงคัส เก็มมิงกี


 4. จระเข้
  จระเข้เลี้ยงของไทย เป็นจระเข้น้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดในโลก เมื่อปี 2000  ของฟาร์มจระเข้สมุทรปราการ ยาว เมตร หนัก 1,114 กิโลกรัม

                                            sarcosuchus imperator หรือเรียกง่ายๆว่า ซูเปอร์คล็อค (Super croc) ลักษณะเฉพาะจะมี


                                                               - โตเต็มที่ ยาวประมาณ 11-12 เมตร

                                                               - จระเข้นี้หนัก ตันขึ้นไป

                                                               - ลำพังขากรรไกรยาวมากกว่า 1.8 เมตร



5. เต่า
                                                                           เต่ายักษ์อาร์ชีลอน(Archelon)
                                    - เป็นเต่าที่ใหญ่ที่สุดในโลก
                                    - อาศัยอยู่บนโลกเมื่อ 75-65 ล้านปีที่แล้ว
                                    - เต่าในปัจจุบันที่เป็นญาติใกล้เคียงกับอาร์ชีลอน คือ เต่ามะเฟือง
                                    - อาร์ชีลอนมีความยาวกว่า เมตร
                                    - อาร์ชีลอนมีความกว้างจากขาซ้ายไปขวา ยาว 4.87 เมตร
                                    - คาดว่าหนัก 2.2 ตัน
                                    - ที่คล้ายกับเต่ามะเฟืองเพราะ ไม่มีกระดองหุ้มร่างกายเหมือนเต่าตัวอื่นเช่นเดียวกับเต่ามะเฟือง แต่พวกมัน จะมีโครงกระดูก มีหนังหุ้ม ซึ่งเต่ามะเฟืองก็มีลักษณะใกล้เคียงกับอาร์ชีลอน
                                    - ปัจจุบันเต่ามะเฟืองเป็นเต่าที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งคาดว่าอีก 10 ปีจะสูญพันธุ์ไปจากโลก
6. เพลสซิโอซอร์ (Plesiosaurs) พวกคอยาว ว่ายน้ำได้ คาดว่าน่าจะเป็นพวกเดียวกับเนสซีที่พบในปัจจุบัน




Plesiosaurus (เพลสซิโอซอรัส)

7. อิคธีโอซอร์ (Ichthyosaurs) สัตว์เลื้อยคลานใต้ทะเล ดูคล้ายโลมา เช่น แม็คโครเทอรีจิอุส เลพโตสปอนดีลัส (Macropterygius leptospondylus) อิคธีโอซอรัส (Ichthyosaurus) ฯลฯ

 อิคธิโอซอรัส(Ichthyosaurus)


 8. โมซาซอร์ (Mosasaurs) สัตว์เลื้อยคลานใต้ทะเล ดูคล้ายจระเข้ผสมฉลาม 



      Mosasaur(โมซาซอร์)
   ตัวเล็กสุดมีขนาดยาวประมาณ 3-3.5 เมตร ส่วนตัวใหญ่สุดยาวระหว่าง 9-15 เมตร ซึ่งในวงศ์โมซา-ซอร์ที่ใหญ่ที่สุดคือ Hainosaurus (ไฮโนซอรัส) โดยได้รับฉายาว่า ทีเร็กซ์แห่งมหาสมุทร” พวกโมซาซอร์เป็นศัตรูกับกับพวกเพลสชิโอซอร์ (พวกคอยาวใต้น้ำ) เป็นนักล่าที่ตัวใหญ่ อันตรายและน่ากลัวที่สุดในทะเลยุคครีเทเชียส ไฮโนซอรัส เป็นสัตว์ที่กินได้ไม่เลือก กินทุกอย่างที่ขวางหน้า โดยอาศัยขากรรไกรที่แข็งแรงพร้อมฟันแหลมคม กินแม้กระทั่งโมซาซอร์ด้วยกันเอง เต่า ฉลาม และเคยปลาอื่นๆ ถึงขนาดกินทีเร็กซ์มาแล้ว

2 ความคิดเห็น: